Abstraktsiya i vchuttya: Vybrani pratsi z teoriyi mystetstva

Vil′hel′m Vorringer (1881–1965) – nimets′kyy estetyk, teoretyk ta istoryk mystetstva, avtor ponyattya ‘yevropotsentryzm’ ta kontseptu ‘abstraktne mystetstvo’, yoho zv’yazkiv iz psycholohiyeyu lyudyny, yiyi osobystistyu i svitohlyadom, z ‘nimets′kym vidchuttyam formy’, vtilenym u hotytsi y u nimets′komu ekspresionizmi. Doktors′ka dysertatsiya «Abstraktsiya i vchuttya: SCHodo psycholohiyi stylyu» (Abstraktion und Einfühlung: Ein Beitrag zur Stilpsychologie, 1906), scho ye nayvidomishoyu pratseyu Vorringera, poshyrena z 1908-ho. Rozpodil praktyky mystetstva na ‘naturalizm’ (‘pryntsyp vchuttya’, Einfühlung) yak pozytyvne stavlennya do svitu i ‘styl′’ (‘pryntsyp abstrahuvannya’, Abstraktion) yak nehatyvne dozvolyv Vorringeru rozhlyanuty tvory mystetstva yak rizni formy vtilennya ‘chudozhn′oho volinnya’ (Kunstwollen). Habilitatsiyna dysertatsiya «Forma v hotytsi» (Formprobleme der Gotik, 1911) ye prodovzhennyam poperedn′oyi pratsi v karbuvanni bil′shoyi strohosti mizh pivdennoyevropeys′koyu i pivnichnoyevropeys′koyu versiyamy formuvannya hotychnoho stylyu, de cherez ponyattya ‘chudozhnye volinnya’ stverdzhuyet′sya (slidom za H. Vel′flinom) ‘hotychnyy tsilespryamovanyy impul′s’ stvorennya «stylizovanych» (‘abstraktnych’) chudozhnich form, proponuyet′sya yoho protystavlennya seredzemnomors′komu zachoplennyu real-pravdopodibnistyu. Naybil′sh vplyvovi knyzhky klasychnoyi Kunstwissenschaft (nauky pro mystetstvo) komentovano proponuyut′sya ukrayins′komu chyttsevi vpershe.