Petro Midyanka — naschadok halyts′kych opryshkiv, selyans′kych buntivnykiv, scho u XVII stolitti z vidchaydushnoyi vdachi opynylysya y osily na pivnochi uhors′koho (todi) Maromorosha. Nyzyna, scho vidkrylasya vtomlenym vorochobnykam pomizh nezatyshnych hir, spravyla na nych vrazhennya: poselennya otrymalo nazvu SHyrokyy Luh. Trysta rokiv isnuye Midyankiv rid u malen′komu zakarpats′komu selyschi, chyye stanovysche z tochky zoru tranzytu bud′-choho ye tupykovym. Karpats′ki hory, prote, dostatn′o molodi, aby vtratyty interes do zhyttya planety ta homo sapiens zokrema. YIm tsikavishe poyednuvaty ta zmishuvaty, nizh rozdilyaty. Hratycya z istoriyeyu YEvropy lehshe ta bil′sh ironichno, nizh yakym-nebud′ Al′pam chy Pireneyam, bo otrymaly pryviley, zupynyvshy v soyuzi z etnosamy-nasel′nykamy ostannyu hrandioznu — monhol′s′ku — navalu Velykoho Stepu na Staryy Svit. Davshy tomu, zachoplenomu poperednimy chvylyamy zaharbnykiv ta mihrantiv, vidchuty sebe providnoyu tsyvilizatsiyeyu. TSey karpats′kyy duch zrezonuvav u Petrovi Midyantsi z pasionarnistyu yoho rodu. Heroyinya knyhy yoho eseyiv — Karpats′ka Ukrayina — slov’yans′kyy kray, scho stolittyamy, do vchodzhennya pislya Pershoyi svitovoyi do skladu CHechoslovachchyny, a pislya Druhoyi — do URSR, znachodyvsya pid inoplemennoyu feodal′noyu vladoyu. YAk i v Halychyni, korinne naselennya nazyvalosya tut rusynamy — naschadkamy toyi Rusy, scho kolys′-to Kyyevom mohutn′o postala v YEvropi. Ale, vtratyvshy derzhavnist′, zvyklo pratsyuvaty na inshych, investuyuchy tse u vlasnyy dobrobut ta tyche, prote vperte protystoyannya asymilyatsiyi. I bat′ko poeta y doslidnyka Petra Midyanky lehko vidhuknuvsya na propozytsiyu doli ne sydity na mistsi, opanuvav rumuns′ku y uhors′ku, pobachyty svit u zarobitchans′kych mandrach. Karpatorosy, yak nasmishkuvato-lyubovno nazyvaye spivvitchyznykiv Petro, y nyni perevazhno ne bachat′ inshoho shlyachu dlya realizatsiyi hidnoho zhyttya, nizh poyichaty pratsyuvaty «na chechy», «na madyary», v Rosiyu — do tsentriv. Midyanka zh bachyt′ i tvoryt′ svit v inshyy sposib, volyuntarysts′kyy, yak i predok yoho, opryshok. TSentr svitu — bezposeredn′o navkolo n′oho. YEvropa, Ukrayina, Zakarpattya, Maromorosh, ridne selo, bat′kivs′ka chyzha. SCHopravda, napovnena Petrom al′bomamy reproduktsiy svitovoho mystetstva, yake polonylo yoho — leginya — v Uzhhorodi, penzlem ta mifom Adal′berta Erdeli. Prahnennya sil′s′koho vchytelya literatury vyyavlyayet′sya dostatn′o, aby ilyuminuvaty merezhu, scho, popry hory y polonyny, i strimki potoky y riky, vplitaye SHyrokyy Luh u tkanynu kul′tury y tsyvilizatsiyi. Pavutynnya rodynnych zvyazkiv odnosel′chan, dol′ dyvnych zayd ta shlyachiv samoho Midyanky i yoho zatsikavlen′ syahaye Zahreba y Brna, Paryzha ta Vidnya, Kyyeva ta Mykolayeva, Vorholivs′koho N′yu-Yorku. Petro Midyanka — samobutniy mytets′. Z 1990-ch, replikuyuchy dumku Viktora Neboraka, tsyu samobutnist′ voliyut′ traktuvaty yak ekzotychnist′, rehionalizm, zakarpats′ke kul′turne predstavnytstvo v zahal′nomu ukrayinstvi. CHyst Petra, movlyav, u vybudovi lokal′noho, malen′koho svitu, yakyy u toy samyy chas zvertayet′sya do velykoho. Porivnyuyuchy Midyanku zi Stefanom Mallyarme, literaturolyubtsi lyshe myluyut′sya rusyns′kymy spetsialitetamy yoho pys′ma, paradoksamy movy, ne rozumiyuchy, scho v tsentri poeziyi, a otzhe, y myslennya oboch — perekonstruyuvannya kul′tury cherez vyklyk indyvidual′noho rozumu. Ta provokatsiya v chytachevi podibnoho metodu. Kostyantyn Doroshenko.
