Golubі esheloni

Do knizhki Petra Pancha (spravzhnє іm’ya — Petro Josipovich Panchenko) vchodyat′ dvі povіstі: «Golubі esheloni» (1927) j «Revansh» (1930) ta dva opovіdannya: «Zelena tryasovina» (1923) j «Mishachі Nori» (1923). «Golubі esheloni» drukuyut′sya v pershіj redakcії 1927-go roku. Zgodom, u 1947-mu, avtora neshhadno rozkritikuvali, і nastupnі redakcії «Golubich eshelonіv» buli cіlkom zmіnenі іdejno j chudozhn′o ta, yak naslіdok, ґruntovno radyanіzovanі. Vlasne pervіsnij tvіr bagato v chomu avtobіografіchnij і vіdbivaє perіod, koli ofіcer Petro Panchenko u 1918 rocі priєdnuєt′sya do Zaporіz′kogo korpusu polkovnika Petra Bolbochana, yakij pershim perejshov na bіk Direktorії, ocholivshi povstannya proti Skoropads′kogo. Povіst′ «Revansh» pіslya 1930 roku dosі ne perevidavalasya, chocha v 1962 rocі avtor stvoriv novu redakcіyu, yaka zberіgaєt′sya v archіvі pis′mennika. Opovіdannya Pancha — yaskrave svіdchennya stavlennya meshkancіv provіncіjnich mіstechok Slobozhanshhini do bіl′shovic′kogo perevorotu ta realіj togochasnogo zhittya.