Peklo na zemli

Kolys′ tse im’ya bulo mov bomba, scho rozirvala l′vivs′ke pospil′stvo: bahato chto ne mih poviryty, scho tsya lyudyna, bez pasporta i nepomichena HPU, mohla z Solovkiv — cherez tsilyy Soyuz! — perebratysya za kordon… Spravzhnye prizvysche Vitaliya YUrchenka — YUriy Tymofiyovych Karas′-Halyns′kyy. Vin narodyvsya v 1899 r. u seli Tekucha Umans′koho rayonu. Zakinchyv real′nu shkolu, orhanizuvav u ridnomu seli oseredok tovarystva «Prosvita», brav uchast′ v ukrayinizatsiyi tserkovnoho zhyttya. Pislya porazky UNR zalyshyvsya vchytelyuvaty, vykladav ukrayins′ku movu i literaturu, navchavsya v Instytuti narodnoyi osvity. Aktyvnist′ i populyarnist′ sil′s′koho vchytelya nezabarom pryvernuly uvahu ahentiv HPU. 31 zhovtnya 1929 r. yoho zaareshtuvaly. Pokarannya vin vidbuvav u Solovets′kych taborach, na budivnytstvi zaliznytsi Kotlas—Ust′-Sysol′s′k. 28 chervnya 1930 r. YUriy utik, podolav ponad 5 tys. km, peretnuv kordon iz Pol′scheyu ta oselyvsya u L′vovi. U 1931—32 rr. vydav spohady «Iz zapysok zaslantsya» u 3 chastynach — «SHlyachamy na Solovky», «Peklo na zemli», «V Usevloni OHPU ta vtecha zvidtil′». YUrchenko pershym u sviti opysav bezzatratnu technolohiyu znyschennya totalitarnym rezhymom lyudey u kontstaborach.