Leviafan, abo Materiya, forma i vlada derzhavy tserkovnoyi ta tsyvil′noyi

Anhliys′kyy filosof Tomas Hobbs (1588—1679) vvazhav, scho politychna nauka zmozhe z chasom vykorinyty iz suspil′stva viyny ta supernytstvo, zamist′ krovoprolyttya vstanovyty blahodenstvo. Hobbs namahavsya stvoryty ideal′nyy variant derzhavy, v yakomu bude pravyty rozum, ne bude svavillya, osnovoyu polityky bude nauka. Za dumkoyu Hobbsa, derzhava schozha na Leviafana, dusha derzhavy — verchovna vlada, suddi y chynovnyky — suhloby, radnyky — pam’yat′, zakony — rozum i volya, nahorody ta pokarannya — nervy, smuta u derzhavi — chvoroba Leviafana, a hromadyans′ka viyna — yoho smert′, natomist′ dobrobut — syla. Naykraschoyu formoyu derzhavnoyi vlady Hobbs vvazhav neobmezhenu monarchiyu, stabil′nu ta nadiynu. Odnak vin ne zaperechuvav pevnych perevah inshych typiv vlady, takych yak arystokratiya i demokratiya.