CHorna rada

«CHorna rada» Panteleymona Kulisha — pershyy istorychnyy roman v ukrayins′kiy literaturi, yakyy stav vazhlyvoyu vichoyu v stanovlenni natsional′noyi prozy. U tvori chudozhn′o osmysleno podiyi doby Ruyiny, zokrema Nizhyns′ka chorna rada 1663 roku — moment, koly moskovs′kyy uryad upershe zastosuvav taki instrumenty vplyvu na politychne zhyttya Ukrayiny, yaki nevdovzi stanut′ klasychnym vzirtsem politychnych technolohiy. Utim, Kulish ne prosto rekonstruyuye istorychni fakty, a proponuye hlyboke sotsial′ne ta moral′no-filosofs′ke osmyslennya epochy. Osoblyvu uvahu avtor prydilyaye pytannyu natsional′noyi samobutnosti: mova, kul′tura, vnutrishnya svoboda ta… — nespodivano yak na seredynu CHICH stolittya — zhinocha emansypatsiya, — tsi klyuchovi temy zvuchat′ aktual′no y s′ohodni. YAk zaznachav Ivan Franko, Kulish — pershyy spravdi natsional′nyy ukrayins′kyy pys′mennyk, scho prahnuv vidpovidaty potrebam svoyeyi doby. «CHorna rada» — svoyeridnyy tvir-perestoroha, scho zberihaye svoye znachennya v konteksti nynishn′oyi rosiys′ko-ukrayins′koyi viyny. Nashe vydannya zdiysnene za ostann′oyu pryzhyttyevoyu publikatsiyeyu tvoru 1890 roku y maksymal′no zberihaye avtors′kyy tekst.