OLEKSANDRA EKSTER

Oleksandra Ekster – vyznachna avanhardna mystkynya svitu, yaka prozhyla v Kyyevi bil′she 35 rokiv svoho zhyttya. Tut Oleksandra zakinchyla himnaziyu sv. Ol′hy, vchylasya v Kyyivs′komu chudozhn′omu uchylyschi, odruzhylasya z Mykoloyu Eksterom i zhyla z cholovikom ta yoho bat′kamy na vulytsi Himnaziyna, 1 (teper Leontovycha), vidkryvshy Maysternyu zhyvopysu, v yakiy navchalysya y spilkuvalysya mizh soboyu Vadym Meller, Anatoliy Petryts′kyy, Oleksandr Tyshler, Oleksandr CHvostenko-CHvostov, Isaak Rabynovych, Klyment Red′ko ta in. Oleksandra Ekster ta yiyi Studiya maly potuzhnyy vplyv na tvorche zhyttya mista. Razom iz Oleksandrom Bohomazovym Ekster orhanizuvala u Kyyevi vystavky novoho mystetstva – znamenyti «Kil′tse» i «Lanka», scho buly odnymy z pershych v todishniy imperiyi. Anna Achmatova pysala, scho z yiyi studiyi vyyshly vsi livi chudozhnyky Kyyeva, a doslidnyky stverdzhuyut′ scho avanhardna liniya ukrayins′koyi stsenohrafiyi bere pochatok u teatri Oleksandry Ekster. V Kyyevi Ekster spivpratsyuvala z baletnoyu «SHkoloyu ruchu» Bronislavy Nizhyns′koyi. U teperishn′omu Natsional′nomu chudozhn′omu muzeyi vona pratsyuvala yak spivkuratorka y ekspozytsiyna dyzaynerka vystavky narodnoho mystetstva 1906 roku. A skil′ky Oleksandra zrobyla dlya doslidzhennya i poyednannya narodnoho mystetstva iz avanhardom, narodnych maystryn′ i modernistiv – spivpratsyuyuchy z selyans′kymy maysternyamy Davydovoyi v Verbivtsi ta Semyhradovoyi-Prybyl′s′koyi v Skoptsyach. YAk stsenohraf, vona stvoryla sotni vystav i same vony, razom z yiyi tvoramy, prynesly yiy svitove vyznannya. Pereyichavshy 1924-ho roku do Frantsiyi vona takozh zaymalasya modoyu, stvoryuvala tkanyny y inter’yery. “Bahato podorozhuvala, dovhyy chas zhyla v Paryzhi y Moskvi, v Rymi y Peterburzi. Prote zavzhdy povertalasya do Kyyeva: tut buly yiyi dim, yiyi maysternya, yiyi znamenyta studiya. I koly yiy dovedet′sya rozluchytysya z Kyyevom nazavzhdy, sviy paryz′kyy budynok vona oblashtuye tochnisin′ko tak, yak kyyivs′kyy. U n′omu bude bahato yaskravych ukrayins′kych kylymiv, vyshyvok, ukrayins′koyi keramiky, ukrayins′kych ikon” – pyshe bahatorichnyy doslidnyk Ekster takozh kyyanyn Heorhiy Kovalenko. Mystets′ka monohrafiya OLEKSANDRA EKSTER: Heorhiy Kovalenko, avtor; Mariya Panchenko, pereklad ukrayins′koyu; YAryna TSymbal, redahuvannya.