Description
My zvykly vvazhaty derzhavu byurokratychnym tyaharem, a pryvatnyy biznes — holovnym dzherelom innovatsiy. Mariana Matstsukato perekonlyvo dovodyt′: tse nebezpechna ilyuziya. Same derzhavnyy sektor chasto staye naysmilyvishym investorom i rushiyem technolohichnoho prohresu. Matstsukato napolyahaye: derzhava ne prosto vypravlyaye nevdachi rynku — vona stvoryuye novi rynky. Internet, GPS, sensorni ekrany — klyuchovi technolohiyi, scho roblyat′ suchasnyy smartfon «rozumnym», z’yavylysya zavdyaky derzhavnym investytsiyam. Ahentstva na kshtalt DARPA, NIH ta NASA desyatylittyamy finansuvaly nayryzykovanishi doslidzhennya u sferach IT, biotechnolohiy i zelenoyi enerhetyky. Lyshe pislya ts′oho v hru vchodyly technolohichni kompaniyi ta farmatsevtychni hihanty, otrymuyuchy osnovnu chastku prybutku. «Pidpryyemnyts′ka derzhava» — odna z nayvplyvovishych knyzhok pro ekonomiku innovatsiy. Dlya Ukrayiny, de vidnosyny biznesu i vlady davno peretvorylysya na total′nu vorozhnechu, opysanyy u knyzhtsi dosvid inshych krayin mozhe staty praktychnym oriyentyrom. I vodnochas — zaproshennyam do ambitnoyi dyskusiyi: yakoyu maye buty ukrayins′ka derzhava zavtra? Pro avtora knyzhky Mariana Matstsukato — profesorka ekonomiky innovatsiy v Universytets′komu koledzhi Londona (UCL), zasnovnytsya Instytutu innovatsiy ta suspil′noyi mety (IIPP). Zdobula avtorytet svoyimy proryvnymy doslidzhennyamy pro rol′ derzhavy v innovatsiyniy ekonomitsi. Radnytsya politychnych lideriv i mizhnarodnych orhanizatsiy u vs′omu sviti. CHlenkynya brytans′koyi Akademiyi sotsial′nych nauk (FAcSS), italiys′koyi Akademiyi nauk deyi Lincheyi, maye pochesni doktors′ki stupeni 9 providnych svitovych universytetiv. Vidhuky na vydannya Matstsukato perekonlyvo dovodyt′, scho uspishne innovatsiyne suspil′stvo maye spyratysya na symbiotychni partnerstva mizh uryadom i pryvatnym sektorom. foreign affairs Knyzhky na schozhu tematyku ««YA znayu, scho vy zrobyly». Knyha hrichiv Kremniyevoyi Dolyny», Kara Svisher, «Nash Format», 2026 rik «Povoyenna ekonomika: istoriya yevropeys′kych ekonomichnych dyv», Endryu SHonfild, «Nash Format», 2025 rik «Tayvans′ke ekonomichne dyvo», Robert Veyd, «Nash Format», 2025 rik «Kytays′ke dyvo i derzhavnyy kapitalizm. Vid planovoyi ekonomiky do modeli pryskorenoho zrostannya», Barri Noton, Kelli TSay, 2024 rik «Koreys′ke ekonomichne dyvo: yak Pivdenna Koreya stala technolohichnym hihantom za 30 rokiv», Elis Amsden, «Nash Format», 2024 rik «YApons′ke ekonomichne dyvo. YAk profesiyna vlada ta biznes zbuduvaly providnu ekonomiku svitu», CHalmers Dzhonson, «Nash Format», 2022 rik «Kytays′ke dyvo i hlobalizatsiya. Vid inozemnych investytsiy do mistsevych kompaniy-chempioniv», Lin CHen′, «Nash Format», 2024 rik TSytaty z knyzhky «Pidpryyemnyts′ka derzhava. Rozvinchannya mifiv pro derzhavnyy i pryvatnyy sektory» Derzhava vidihravala klyuchovu rol′ ne lyshe u «vypravlenni», ale y u stvorenni ta formuvanni rynkiv. Naspravdi, kozhna technolohiya, yaka robyt′ ayfon «rozumnym» hadzhetom, a ne zvychaynym telefonom, zavdyachuye derzhavnomu finansuvannyu yak fundamental′nych, tak i prykladnych doslidzhen′. TSe, zvisno, ne oznachaye, scho Stiv Dzhobs i yoho komanda ne spryyaly uspichu Apple, ale ihnoruvannya derzhavnoyi roli v tsiy istoriyi mozhe staty na zavadi poyavy novych Apple u maybutn′omu. Zokremo, bez stratehichnych derzhavnych investytsiy my ne maly b zhodnoyi z technolohiy u nashych «rozumnych» prystroyach — vid internetu do GPS ta Siri. Bez tsych investytsiy my takozh ne maly b rishen′ u sferi vidnovlyuvanoyi enerhetyky, zdatnych zdiysnyty zelenu revolyutsiyu, chy radykal′no novych preparativ dlya likuvannya tyazhkych zachvoryuvan′. Venchurni fondy dedali bil′she oriyentuyut′sya na shvydku okupnist′, fokusuyuchys′ na poshuku «vychodu» dlya kozhnoyi zi svoyich investytsiy (zazvychay cherez publichne rozmischennya aktsiy abo prodazh inshiy kompaniyi) protyahom tr′och rokiv. Okupnist′ zhe real′nych innovatsiy mozhe zaymaty desyatylittya. CHocha dumka pro te, scho mali kompaniyi stvoryuyut′ robochi mistsya, ye zahal′noposhyrenoyu i dedali chastishe opynyayet′sya u tsentri uvahy politykiv, tse zdebil′shoho mif. Malyy biznes spravdi stvoryuye robochi mistsya, ale vin takozh znyschuye yich velyku kil′kist′, koly prypynyaye svoyu diyal′nist′. Haltivanger, Dzharmin i Miranda vyyavyly, scho mizh rozmirom kompaniyi ta yiyi zrostannyam nemaye systemnoho zv’yazku (Haltiwanger, Jarmin and Miranda, 2010). Bil′sha chastyna efektu pov’yazana z vikom kompaniyi: molodi kompaniyi (i biznes-startapy) roblyat′ znachnyy vnesok yak u valovyy, tak i v chystyy pryrist stvorennya robochych mists′.
