Beschreibung
Hapty — ce kul′tovi ta svits′ki vyroby, vyšyti metalevymy zolotymy j sribnymy nytkamy. Cja technika vidoma na terenach Ukraïny z CHII stolittja. Odnu z najbil′šych kolekcij haptiv zberihaje Černihivs′kyj oblasnyj istoryčnyj muzej imeni Vasylja Tarnavs′koho. Vira Zajčenko doslidžuvala cju kolekciju majže trydcjat′ rokiv: istoriju pochodžennja tvoriv, techniky, doslidnykiv, toščo. ŠČe kil′ka rokiv vse zvirjala j redahuvala Ljudmyla Lynjuk. RODOVID vydaje cej kataloh z ponad 400 davnich mystec′kych tvoriv kincja XVII — počatku XX stolittja, aby vin buv dostupnym dlja doslidnykiv, dyzajneriv, mytciv. Usich, chto cikavyt′sja davn′oju ukraïns′koju spadščynoju i dlja koho vona je tvorčym natchnennjam. Vira Zajčenko: "Haptuvannja vykonuvaly na koštovnych tkanynach: oksamyt, parča, hladkyj ta uzornyj šovk. Dlja pidkladky vykorystovuvaly polotno natural′noho kol′oru i farbovane (krašanyna), zridka – vybijčane, bavovnu, inkoly – šovk. Natural′noho kol′oru polotno pidkladalosja pid tonki tkanyny i haptuvannja vykonuvalosja kriz′ obydvi, druha pidkladka bula kol′orovoju. Osoblyvistju rannich tvoriv (XVII – perša polovyna XVIII stolit′) bulo obšyvannja kraïv pokrivciv ta vozduchiv šovkovymy korotkymy toročkamy zelenoho, vyšnevoho, koryčnevoho kol′oriv; na oblačennja po krajach našyvalosja metaleve merežyvo. Osnovnymy materialamy, jakymy vykonuvalosja haptuvannja, buly zoloti i sribni nytky. Pry c′omu taku nazvu maly ne til′ky čysto metalevi nytky, jaki vykorystovuvalysja do XIV stolittja, a j deševši vyzoločeni sribni, a takož metalevi, kruto prjadeni ručnym sposobom na kol′orovyj šovk, nytky – skani nytky, skan′. Z XVI stolittja pozoločena sribna nytka prjalasja na šovk žovtuvatoho kol′oru, ščob na vypadok menš krutoho prjadinnja šovkovi nytky zlyvalysja z kol′orom metalu. Taki nytky nazyvalysja zolotnymy. Same vony ta sribni nytky (sriblo prjadene z bilym, blido-sirym čy blakytnym šovkom) vykorystovuvalysja v rannich haptovanych tvorach muzejnoï kolekciï. Z seredyny XVIII stolittja metalevi nytky sprjadalysja z bavovnjanymy. Uže z kincja XVIII stolittja u haptuvanni dosyt′ šyroko, vykorystovuvalysja taki materialy jak byt′ (vuz′ka ploska metaleva strička) ta kanytel′ (metalevyj drit, zvytyj jak spiral′). Dodatkovymy materialamy sluhuvaly sribni pozoločeni, pizniše – midni plaski kruhli blyskitky, kol′orove sklo, ričkovi perly, napivkoštovnyj kamin′, fol′ha (tonkyj lyst midi abo sribla, vyzoločenyj čy vkrytyj kol′orovymy farbamy), emal′."
