Neruchomіst′

«Neruchomіst′ – ce dvoznachna nazva, і vona, zvіsno, ne lishe pro majno. Ce shhe j (a mozhe, peredusіm? zalishayu ce na vash rozsud) nebezpechnij stan, zaklyaklіst′, drіmota. Stan, іz yakogo tak vazhko buvaє vijti. Іnkoli nereal′no. Dlya mene bulo neobchіdno zafіksuvati cyu znikayuchu pіd novinami real′nіst′, cej moment nadlamu u suspіl′stvі. Zafіksuvati і usvіdomiti», — avtorka Anna Gruver 2019 rіk, lіto. Misha, 26-rіchna aspіrantka z Kiєva, їde do Krakova, shhob doluchitisya do mіzhnarodnogo proєktu z doslіdzhennya zhittya mіgrantіv. Ta skoro dіvchina usvіdomlyuє, shho gasla pro gumanіzm – lishe shirma dlya polіtichnich іgor. Vona stikaєt′sya іz chuzhim bolem і tragedіyami lyudej, chiї zhittya rujnuyut′sya za zachinenimi dverima. Nasillya, zradi j osobistі vtrati dokorіnno її zmіnyuyut′. YAkoyu zh Misha povernet′sya dodomu? І shho na neї tam chekaє? «Neruchomіst′» – ce zrіz lyuds′kich dol′ pered pandemієyu, pered povnomasshtabnoyu vіjnoyu – іstorichnі zsuvi, yak tektonіchnі zsuvi, і nashі zhittya, nache malen′kі chovniki, shho drejfuyut′ u c′omu okeanі bіlogo shumu. Іstorіya nevpevnenostі і trivozhnostі – pro pam’yat′, shho znikaє vzhe zaraz za nepomіrnim obsyagom novoї і novoї іnformacії, bolyu, tragedіj і rujnuvan′. І vodnochas іstorіya pro zakochanіst′, shho prorivaєt′sya, nache roslina cherez asfal′t. Uvaga: tvіr mіstit′ opisi vіdvertich scen. CHomu varto prochitati knizhku «Neruchomіst′»? Ce roman pro vtrati, peremіshhennya, krizu cіnnostej і nerіvnіst′, shho staє osoblivo gostroyu v momenti global′nich іstorichnich zmіn. Zanuryuє u svіt, shho strіmko zmіnyuєt′sya v peredchuttі pandemії j velikoї vіjni. Doslіdzhuє rіznicyu mіzh timi, chto vtrativ dіm, і timi, chto vіdchajdushno chіplyaєt′sya za rechі, davno pozbavlenі dushі. Anna Gruver majsterno zmal′ovuє dva svіti — Kiїv і Krakіv, mіzh yakimi balansuvalo її vlasne zhittya. Ce ne lishe mіsta, a povnocіnnі personazhі, yakі formuyut′ dosvіd golovnoї geroїnі. «Neruchomіst′» — ce sproba zafіksuvati real′nіst′, shho vislizaє, і osmisliti perelomnij moment, koli starij svіt rujnuєt′sya, a novij shhe ne nabuv chіtkich obrisіv. Pro avtorku Anna Gruver — ukraїns′ka pis′mennicya, poetka, perekladachka. CHlenkinya PEN Ukraine. Narodilasya u Donec′ku, de zhila do 17 rokіv. Na pochatku povnomasshtabnogo vtorgnennya meshkala v CHarkovі. Debyutnij roman Anni Gruver «Її porozhnі mіscya» vijshov drukom u «Vidavnictvі Starogo Leva» vzhe pіd chas povnomasshtabnoї vіjni u 2022 rocі. Roman uvіjshov do spisku najkrashhich knizhok roku za versієyu PEN Ukraine. Takozh є avtorkoyu poetichnoї zbіrki «Za vashim zapitom nіchogo ne znajdeno» (2019), її vіrshі perekladalisya anglіjs′koyu, francuz′koyu, nіmec′koyu, pol′s′koyu, ches′koyu, litovs′koyu, іvritom ta іn. movami. Perekladaє z pol′s′koї і na pol′s′ku eseї і suchasnu poezіyu, z anglіjs′koї pereklala zbіrku opovіdan′ Ketі Ferrіs «chlopcіdіvchatka /boysgirls/» (2021) і u spіvpracі z Vasilem Machnom poetichnu zbіrku Bogdana Zaduri «Prostі Іstini» (2024). ZHive v Kiєvі. Citati Vodіj zhartoma skazav, shho ne zbiraєt′sya vіddavati їj valіzu, poki vona ne prodiktuє svіj nomer telefonu, — і Misha prodiktuvala, zamіnivshi ostannyu cifru. Vona uyavila, yak vіn nabere nomer, vіdpovіst′ іnsha lyudina. Mozhlivo, zhіnka. Mozhlivo, vіn skazhe zhіncі shhos′ brudne, zhachlive, brud v’їst′sya v cі chuzhі cifri. CHi ce femіnіzm? Ce vtoma opiratisya. YAkshho na viklik vіdpovіst′ pіdlіtok? A yakshho chtos′ z іnfarktom v anamnezі? CHuzhij nomer. CHi ce borot′ba za rіvnі prava? Ce bazhannya otrimati vlasnu valіzu. Nadlam. «SHHos′ zlamalosya na v’їzdі abo shhe do v’їzdu», — podumala vona. Bachila lishe neyasnі nіchnі tіnі mіsta, ale vіdchuvala zapachi jogo okolic′: vazhke nabryakle listya, asfal′t, vіdkritij kanalіzacіjnij lyuk, zhorzhini. Voni nazivayut′ odne odnogo «partnerami», vkotre odyagayut′ varenі dzhinsi z 80-ch, nache z verchnіch polic′ garderobnoї shafi її mami — vse ne znajdet′sya chasu rozіbrati і vіddati rechі na blagodіjnіst′. Odnolіtki Mishі valyayut′sya na travі, divlyat′sya іz subtitrami «Odnogo razu v Gollіvudі» Kventіna Tarantіno. Partnerami? Mozhe, u nich іz Timchenkom ne partners′kі stosunki, mozhe, same tomu slovo zdaєt′sya nemozhlivim, neuzhivanim, chuzhim? SHHo ce vzagalі znachit′ — «partner»? CHi maєt′sya tut na uvazі semіotichna ceglina pіd nazvoyu «lyubov», і chi znachit′ ce, shho teper treba pozbutisya «Fragmentіv movi zakochanogo» Rolana Barta, chi shhe іsnuє na svіtі mova zakochanogo, abo vona maє pozbutisya її? І chi dіjsno vsіm teper vikinuti vzuttya z kvadratnim noskom, yak radit′ stattya pro antitrendi c′ogo roku vіd L’Officiel, posilannya same pіdkinula kontekstna reklama? A її mama tak lyubit′ svoї osіnnі chereviki, prote ne zmozhe їch nositi: vona odnakovo boїt′sya buti modnoyu і nemodnoyu. Bіdna її mama. Bіdnі voni z Bartom. Porozhnі bіlі stіni vіdbudovanich zalіv chekali na ekspozicії. Sklyanі stіni nagaduvali pro antiutopіyu Ejzenshtajna, pro «dіm u rozrіzі» — suspіl′stvo, yake zhive v absolyutno sklyanomu domі. Sonyachnomu svіtlu tut pereshkodzhali divna geometrіya stіn, sonyachne svіtlo peremіshuvalos′ іz cholodnim elektrichnim. U takich porozhnіch zalach, sered geometrichnich porozhnіch fіgur voni zapisuvali іnterv’yu. Misha chotіla b na zapitannya mami «YAk pochuvaєshsya na novomu mіscі?» vіdpovіsti pravdu. Vona pochuvalas′ bіlo, chvilyuyuche, nervovo. Koridori muzeyu іnkoli nagaduvali sni, v yakich podovgu bez sensu blukaєsh і ne znachodish vichodu. Bіlij koridor trivozhnostі. U n′omu shhe pachne svіzhoyu farboyu. C′ogo vona mamі ne rozpovіla. Raptove, take nespravedlive starіnnya — ce tezh zdivuvannya, osoblivo zh koli natraplyaєsh na vlasne vіdobrazhennya v іnshich, ne odomashnenich, nepriruchenich dzerkalach. Tіl′ki zі starіnnyam ti opinyaєshsya shhe bіl′sh іzol′ovanoyu vіd svіtu, nіzh u pіdlіtkovomu vіcі, na samotі z cim chizhim lisom zmіn. Їj zdavalos′, shho u neї bolit′ sama shkіra. «Prosto» bulo duzhe ne prosto. V її svіtі ne mozhna bulo rozlyubiti kogos′ otak «prosto» і povіdomiti pro ce chesno, ne shukayuchi dodatkovі prichini.